Foto- en filmverslag december 2009

Bezoek aan Deaj.

Ons eerste bezoek was een kraambezoek. Gusti en Maria hadden in september een zoontje gekregen, Jakob. Bij een eerdere poging in november om langs te gaan waren we in Boedapest blijven steken. Met kraamcadeau. Nu waren we er wel en het kraamcadeautje ook. Jakob sliep op de arm van Maria en merkte van het fotograferen helemaal niets. Ook bij John op de arm sliep hij rustig verder, alleen toen Ben ging filmen gingen zijn oogjes even open. Het is een mooi kereltje met duidelijke trekken van Gusti.

Ben had nog twee foto's in lijstjes voor de ouders van S aké en Alex. De opa en Oma van Saké vonden de foto van hun kleinzoon geweldig, die van Alex, ja die zouden ze aan zijn ouders geven en de foto van Alex werd terzijde gelegd.

Terwijl wij in het winkeltje aan het filmen waren, kwam een meisje binnen die we direct herkenden van de schoolreis, ze stond niet op de foto's van de klas. Roxana is de naam en enigzins overrompeld, liet ze alle aandacht over zich heen komen.

De weg naar Tirnaveni was smerig en er reden merkwaardig opgeladen wagentjes, wnoderbaarlijk bleef alles erop en kwamen we veilig aan.
Eenmaal daar namen we onze intrek in het voor ons bekende appartementje bij Jacques.

Voor ons vertrek hadden we een lijstje gemaakt van dingen die we wilden doen. We waren niet alleen voor de stichting op pad, maar ook voor de Roemenië werkgroep uit Midwolda. Het plan is om in oktober voor de tweede keer met een groep jeugd naar Deaj te gaan.
Ons lijstje:

Kraambezoek Gusti en Maria.

Engelse boekjes brengen.

Film schoolreis laten zien aan de huiswerkklassen.

Evalueren hoe het gaat na een jaar.

Bezoek aan de school in Deaj.

Bezoek aan het andere dorp waar Gusti lesgeeft.

Onderdak regelen voor de groep jeugd.

Een doel zoeken voor het geld van de jeugdgroep.

's Morgens was de groep oudere kinderen in de huiswerkklas bezig. Het was er niet warm, maar dat kwam omdat er ook mensen in de kerk bezig waren, de ketel heeft niet genoeg capaciteit om het hele gebouw te verwarmen.
De leerlingen zaten in groepjes van hun eigen klas aan tafel. De oudste groep had een rekentoets en bereidde zich daar met hulp van Gusti op voor. De jongere kinderen hadden ook op eigen niveau rekenwerk gekregen, er werd ijverig doorgewerkt en ze trokken zich weining aan van onze aanwezigheid.

De film was een groot succes, altijd leuk om jezelf terug te zien. De namen hebben we nog even gerepeteerd, Claudita wil liever dat we haar Claudia noemen. en Lela heet Debora, maar de kinderen noemen haar gewoon Lela.

Toen de oudsten naar school gingen kwam de jongste groep binnen, een hele grote groep van 35 kinderen. Ze waren uitgelaten druk, ze hadden de hele ochtend al op school gezeten en verheugden zich op de film. Eerst gingen ze nog een kerstlied zingen.
Voor de verandering werden de regels minder streng en was het tijdelijk toegestaan om op de banken te staan, dit geheel in overeenstemming met het enthousiasme. Voor de vorm vroegen we of ze volgend jaar weer op schoolreis wilden. Da, Da, klonk het overtuigend en wij wisten intussen dat dat ja was.
Omdat er weinig ruimte in de bagage kon hadden we een mini-beamer en dito laptop meegenomen, maar het voldeed prima, alleen het geluid was minimaal.

Na de voorstelling, zijn we nog even door het dorp gelopen alvorens we naar de school gingen. Gusti had de directrice gebeld en we waren welkom. tijdens de wandeling liep Madalin mee, trots kon hij ons melden dat hij nog een paar Nederlandse woorden wist. ""Kom maar mee, en bedankt.",
Er wordt in Deaj flink aan woningverbetering gedaan door de mensen die in het buitenland geld verdienen de tegenstelling arm en niet meer arm wordt groter. Gusti is zich daarvan bewust en probeert ook de kinderen te leren dat geld niet het verschil maakt, en het goed is om een gemeenschap te zijn. Naast de huiswerkklas houdt hij ook maandelijks een soort dorpsraad waar allerlei problemen worden besproken en oplossingen worden bedacht.

Op de school worden we vriendelijk ontvangen door Mevrouw Balazs de directrice van de basisschool in Deaj en Haranglab. Zij is een etnische Hongaar, net als de meeste niet Roma in Deaj. op school zitten 60% Romakinderen en 40% Hongaarse kinderen. De kinderen leren Roemeens, Engels en hun moedertaal. Ook krijgen ze les over de cultuur van hun afkomst.
Het valt ons op hoe betrokken de directrice is bij de Romakinderen. ze noemt namen van de kinderen en denkt mee over hoe we de stijgende lijn kunnen vasthouden. Ze steek niet onder stoelen of banken hoe belangrijk ze het werk van Gusti vindt. Ook voor zijn positieve invloed binnen het team prijst ze hem.

Na het bezoek op de school gaan waar we een vervolgafspraak hebben voor 21 januari, gaan we op weg naar Haranglab. Er is daar door heel veel mensen heel veel tijd en geld ingestoken maar het resultaat is erg mager.
De school, een mooi vriendelijk gebouw, is uit en Gusti stelt voor om naar het Roma deel van dorp te lopen. Jurrie en Jacques blijven achter, de een omdat de weg te slecht is en de ander omdat hij geen valse hoop in het dorp wil wekken.
De weg is de laatste kilometer zelfs te voet bijna niet te begaan. Daar aangekomen glibberend door de blubber, wordt je omringt door schreeuwende kinderen ze willen allemaal op de foto, en ze zijn bijna allemaal smerig. We hebben dit vaker gezien deze onvoorstelbare ellende, en het wil niet wennen. Automatisch maak ik een inschatting van de kosten om dit stuk dorp aan te pakken. €200.000,00 minimaal. Voor ons niet te doen. Een paar slechtste hutten? De ervaring heeft ons geleerd dat daar een hoop onrust door ontstaat, bovendien lijkt de ellende minder erg maar onder een beter dak verandert er structureel niets. Gusti denk dat scholing de enige uitweg uit misère is. Daarmee kon hij weleens gelijk hebben. Natuurlijk als een iemand ons € 200.000 zou schenken zouden ook dit dorp opknappen samen met de bewoners.

Voorlopig gaan we voor een schoolvoedsel project, beter kan het geld van de jeugd van Midwolda niet worden besteed. De weg terug gaat paard en wagen, dat brengt ons op het idee morgen nog eens terug te gaan maar dan met Jurrie op de paardenkar. zo gezegd zo gedaan.
Het zelfde ritueel schreeuwende kinderen die op de foto willen, ik beloof dat we eind januari de afdrukken meenemen. De stemming slaat om als een door alcohol beïnvloede man schreeuwend zijn huis uit stormt en ons verbied foto's te maken. Ik loop op hem af en steek mijn hand uit en zeg: "del Tuha" Een begroeting in de Romataal, hij schudt mijn hans hartelijk, om vervolgens een woordenvloed in de Romataal over mij heen te storten. Ik verwijs hem fijntjes naar Gusti. We hadden afgesproken dat Gusti duidelijk zou maken dat wij geen enkele toezegging konden doen voor welke hulp dan ook, maar dat we samen met de school iets voor de kinderen zouden opzetten. De man schreeuwde tegen Gusti dat hij het zat was, allemaal mensen die kwamen foto maken en nooit kwam er iets van de grond in het dorp. We wisten dat al velen voor ons hier waren geweest met goede bedoelingen en zoals zo vaak blijkt goed doen niet altijd goed te gaan. We konden ons zijn frustratie dan ook goed voorstellen.
Opmerkelijk dat tijdens de commotie anderen graag wilden dat we ook even bij hen binnen kwamen om te zien hoe erg het is.
Erg is het, heel erg.
We schamen ons als Europeaan Gister nog merkten we op dat er na een paar jaar een verbetering te zien was in het straat beeld, betere wegen, betere auto's de oude krotten zijn merendeels vervangen door prima auto's. Dan dit net als 150 jaar terug.